بهترین هتلهای نزدیک حرم امام رضا

در این راهنما
- ۱چرا «نزدیک به حرم» تعریف سادهای ندارد
- ۲دستهبندی هتلها بر اساس فاصله از حرم
- ۳معیارهای انتخاب هتل نزدیک حرم
- ۴هتلهای شناختهشده نزدیک حرم امام رضا
- ۵خلاصه مقایسه هتلها
- ۶مراحل انتخاب و رزرو هتل نزدیک حرم
- ۷نکاتی درباره حرم که بر انتخاب هتل اثر دارد
- ۸اشتباهات رایج در انتخاب هتل نزدیک حرم
- ۹سوالات متداول
- ۱۰جمعبندی
بهترین هتل نزدیک حرم امام رضا برای همه زائران یکی نیست. هتلی که برای زائر جوان و تنها مناسب است، شاید برای خانوادهای با سالمند یا کودک خردسال انتخاب خوبی نباشد. مهمترین معیار، فاصله واقعی پیاده تا نزدیکترین ورودی حرم است، نه عددی که در آگهی نوشته شده.
بعد از آن، کیفیت مسیر پیاده، سرویس رفتوآمد به حرم، آرامش اتاق در ساعات شب، دسترسی به غذا و شرایط لغو رزرو اهمیت دارند. هتلهای شناختهشده محدوده حرم را میتوان اینطور دستهبندی کرد:
- بسیار نزدیک: مدینهالرضا، اترک و جواد
- پیادهروی کوتاه: هتل بینالمللی قصر و الماس ۲
- کمی دورتر و معمولاً با سرویس رفتوآمد: درویشی، سینور و گلدن پالاس
چرا «نزدیک به حرم» تعریف سادهای ندارد
حرم امام رضا مجموعهای بسیار بزرگ با چندین صحن، رواق، شبستان و ورودی است. پس وقتی گفته میشود هتلی «۳۰۰ متر تا حرم» فاصله دارد، باید پرسید این فاصله تا کجا اندازه گرفته شده است.
برخی سایتها فاصله را تا نزدیکترین نقطه دیوار بیرونی مجموعه حساب میکنند، برخی تا یک ورودی مشخص مانند بابالرضا و برخی به صورت خط مستقیم روی نقشه. به همین دلیل برای یک هتل واحد، در منابع مختلف اعداد متفاوتی دیده میشود.
رسیدن به ورودی هم پایان مسیر نیست. عبور از بازرسی و پیمودن صحنها تا رواقهای اطراف ضریح، بهخصوص در ایام شلوغ، ممکن است زمان قابل توجهی بگیرد. پس هتلی که به یک ورودی نزدیک است، لزوماً به بخشی از حرم که شما بیشتر در آن حضور دارید نزدیک نیست.
اگر برای نماز جماعت به صحن مشخصی میروید یا قرار است در مراسم خاصی شرکت کنید، ببینید هتل به کدام سمت حرم نزدیکتر است.
فاصله روی کاغذ هم با فاصله در عمل فرق دارد. مسیری که از زیرگذر، پل عابر یا تقاطع شلوغ میگذرد، برای سالمند یا کسی که کالسکه کودک همراه دارد، از مسیری طولانیتر ولی هموار دشوارتر است.
در ایام پرتردد، مانند دهه آخر ماه صفر و مناسبتهای ولادت و شهادت، برخی خیابانهای اطراف حرم ممکن است برای خودرو محدود شوند و تنها راه رسیدن، پیادهروی باشد.
دستهبندی هتلها بر اساس فاصله از حرم
برای مقایسه منصفانه، بهتر است هتلها را به جای عدد دقیق، در دستههای فاصله قرار دهیم تا بدانید در هر گروه چه انتظاری داشته باشید:
| دسته فاصله | زمان تقریبی پیاده تا ورودی | مزیت اصلی | نکتهای که باید در نظر گرفت |
|---|---|---|---|
| بسیار نزدیک (کمتر از حدود ۵۰۰ متر) | چند دقیقه | امکان رفتوبرگشت چندباره در روز، مناسب سالمندان و زائرانی که نمازها را در حرم میخوانند | تقاضای بالا، رزرو زودهنگام لازم است و محیط اطراف در ایام شلوغ پرازدحام است |
| پیادهروی کوتاه (حدود ۵۰۰ متر تا یک کیلومتر) | حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه | تعادل میان نزدیکی و آرامش محیط | برای سالمندان، رفتوآمد چندباره در روز خستهکننده میشود |
| با سرویس رفتوآمد (بیش از یک کیلومتر) | بیش از ۱۵ دقیقه پیاده یا چند دقیقه با خودرو | معمولاً امکانات بیشتر و محیطی آرامتر | ساعتهای سرویس محدود است و در زمان محدودیت تردد ممکن است کارایی کمتری داشته باشد |
این زمانها برای شرایط عادی است و در شلوغی ایام خاص یا برای سالمندان ممکن است دو برابر شود.
معیارهای انتخاب هتل نزدیک حرم
پیش از نام هتلها، باید روشن باشد که هتل را بر چه اساسی انتخاب میکنید. با این معیارها، هتلی را هم که در این فهرست نیامده میتوانید بهدرستی ارزیابی کنید.
۱. فاصله واقعی تا ورودی مورد نظر
نشانی هتل را روی یک نقشه آنلاین بگذارید و مسیر پیاده را تا ورودیای که بیشتر از آن استفاده میکنید بررسی کنید. خیابانهای اصلی منتهی به حرم، مانند امام رضا، شیرازی، نواب صفوی، طبرسی و خسروی، هر کدام به سمتی از حرم میرسند.
هتلی در خیابان امام رضا معمولاً به بابالرضا نزدیک است و هتلی در خیابان شیرازی به سمت دیگری از حرم دسترسی دارد. عدد فاصله را از چند منبع مقایسه کنید و اگر اختلاف زیاد بود، به نقشه اعتماد کنید.
۲. کیفیت مسیر پیاده
ببینید مسیر از تقاطعهای بزرگ، زیرگذرها یا پله عبور میکند یا نه. برای سالمندان، زائران دارای محدودیت حرکتی و خانوادههایی که کالسکه دارند، مسیر هموار و بدون پله اهمیت زیادی دارد. روشنایی مسیر در شب و سحر هم برای کسانی که برای نماز صبح به حرم میروند مهم است.
۳. سرویس رفتوآمد به حرم
بسیاری از هتلهایی که بیش از یک کیلومتر با حرم فاصله دارند، سرویس رفتوآمد (شاتل) دارند. این سرویس معمولاً در ساعتهای مشخصی کار میکند و گاهی فقط رفت یا فقط برگشت را پوشش میدهد.
پیش از رزرو، ساعتهای کار سرویس، رایگان یا پولی بودن آن و محل سوار و پیاده شدن را بپرسید. اگر برای نماز صبح یا دعای شب به حرم میروید، ببینید سرویس در آن ساعتها فعال است یا نه.
برای هتلهای خیابان امام رضا، مترو هم گزینهای تازه است. از اردیبهشت ۱۴۰۴ بخشی از خط ۳ متروی مشهد میان میدان شهدا و پایانه امام رضا راه افتاده که از همین خیابان و کنار حرم میگذرد. این خط هنوز در حال توسعه است، پس ساعتهای کار آن را پیش از سفر بررسی کنید.
۴. آرامش اتاق و خواب شبانه
اطراف حرم در بیشتر ساعات شبانهروز رفتوآمد دارد و اتاقهای رو به خیابان اصلی ممکن است پرسروصداتر باشند. اگر خواب سبکی دارید، هنگام رزرو اتاق رو به حیاط یا طبقات بالاتر را درخواست کنید. این درخواست تضمینشده نیست، ولی بیشتر هتلها در حد امکان آن را در نظر میگیرند.
۵. دسترسی به غذا
برخی هتلها رزرو را همراه با صبحانه ارائه میکنند و برخی بستههایی با وعدههای کامل دارند. در ایام شلوغ، رستورانهای اطراف حرم پرازدحام میشوند و غذای هتل، بهویژه برای خانوادهها، وقت و انرژی زیادی صرفهجویی میکند. پیش از رزرو، روشن کنید کدام وعدهها در قیمت اتاق لحاظ شده است.
۶. امکانات مورد نیاز همراهان
ارزش امکانات زیر به نیاز شما و همراهانتان بستگی دارد:
- آسانسور مناسب
- اتاق بزرگتر یا سوئیت برای خانوادههای پرجمعیت و امکان اضافه کردن تخت
- پارکینگ برای کسانی که با خودروی شخصی میآیند
- اینترنت برای کسانی که در سفر باید کار کنند
سیاست هتلها درباره هزینه کودکان یکسان نیست. بسیاری از هتلها برای کودک خردسالی که تخت اضافه نمیخواهد هزینهای نمیگیرند یا نیمبها حساب میکنند. سن دقیق کودکان را هنگام رزرو اعلام کنید تا هنگام پذیرش با هزینه پیشبینینشده روبهرو نشوید.
۷. شرایط رزرو و لغو
قوانین لغو رزرو در ایام خاص سختتر میشود و ممکن است بخش بیشتری از مبلغ پرداختی غیرقابل بازگشت باشد. پیش از پرداخت، شرایط لغو، ساعت تحویل و تخلیه اتاق و امکان تحویل زودهنگام را بپرسید.
در بیشتر هتلهای ایران اتاق از ساعت ۱۴ تحویل داده میشود و باید تا ساعت ۱۲ تخلیه شود. اگر قطار یا پروازتان صبح زود به مشهد میرسد، تحویل زودتر اتاق معمولاً نیمشارژ، یعنی نصف هزینه یک شب، دارد و تخلیه بعد از ساعت ۱۸ معمولاً یک شب کامل حساب میشود.
اگر نمیخواهید این هزینه را بپردازید، بپرسید آیا میتوانید چمدان را در هتل امانت بگذارید و تا آماده شدن اتاق به زیارت بروید.
جدول زیر نشان میدهد هر معیار برای کدام گروه از زائران اهمیت بیشتری دارد:
| معیار | زائر تنها یا زوج جوان | خانواده با کودک | همراه سالمند یا دارای محدودیت حرکتی |
|---|---|---|---|
| فاصله بسیار کم تا ورودی | مفید، ولی ضروری نیست | مهم | بسیار مهم |
| مسیر هموار و بدون پله | کماهمیت | مهم (برای کالسکه) | بسیار مهم |
| سرویس رفتوآمد | کماهمیت | مفید | بسیار مهم، اگر هتل دور باشد |
| اتاق بزرگ یا سوئیت | کماهمیت | بسیار مهم | مفید |
| وعدههای غذایی در هتل | اختیاری | بسیار مهم | مهم |
| آرامش اتاق در شب | مفید | مهم | مهم |
| شرایط لغو انعطافپذیر | مهم | مهم | مهم |
هتلهای شناختهشده نزدیک حرم امام رضا
هتلهای زیر از مراکز اقامتی شناختهشده و فعال مشهدند که در منابع رزرو و راهنماهای سفر بهطور گسترده معرفی شدهاند. این فهرست جامع نیست، ترتیب آن رتبهبندی به حساب نمیآید و هتلها بر اساس دسته فاصله مرتب شدهاند.
فاصلهها تقریبی است و به ورودی مورد نظر و روش اندازهگیری بستگی دارد. امکانات و وضعیت فعالیت هتلها ممکن است تغییر کند، پس پیش از رزرو، اطلاعات بهروز را از خود هتل یا مرجع رزرو معتبر بپرسید.
هتل مدینهالرضا
دسته فاصله: بسیار نزدیک.
هتل مدینهالرضا در خیابان شیرازی و در همسایگی محدوده شارستان رضوی قرار دارد و از نزدیکترین هتلهای بزرگ به حرم از سمت خیابان شیرازی است. این هتل در سال ۱۳۹۲ افتتاح شده و ساختمانی بلند با ۱۸ طبقه و بیش از ۳۰۰ اتاق و سوئیت دارد.
نمای آن با الهام از معماری ایرانی طراحی شده است. نزدیکی و ظرفیت بالا، آن را برای خانوادهها و گروههایی که چند بار در روز به حرم میروند گزینهای رایج کرده و در ایام شلوغ رزرو زودهنگام آن توصیه میشود.
هتل اترک
دسته فاصله: بسیار نزدیک.
هتل اترک در حاشیه میدان بیتالمقدس، که در میان مردم مشهد به فلکه آب معروف است، قرار دارد و از قدیمیترین هتلهای محدوده حرم است. تا بابالرضا چند دقیقه پیادهروی فاصله دارد و به بازار رضا هم نزدیک است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده در سایتهای رزرو، این هتل پذیرش شبانهروزی، پارکینگ و امکاناتی مانند سونا و سالن ورزش دارد. سابقه طولانی آن در پذیرش زائران، اترک را برای کسانی که هتلی باتجربه در کنار حرم میخواهند گزینهای شناختهشده کرده است.
هتل جواد
دسته فاصله: بسیار نزدیک.
هتل جواد در خیابان امام رضا و نزدیک بابالرضا قرار دارد و تا این ورودی پیادهروی کوتاهی فاصله دارد. قرار گرفتن در خیابان اصلی منتهی به حرم، دسترسی به مغازهها، رستورانها و حملونقل عمومی را آسان میکند.
این موقعیت برای زائرانی مناسب است که میخواهند بدون خودرو میان هتل و حرم رفتوآمد کنند. مانند همه هتلهای کنار خیابان امام رضا، اتاقهای رو به خیابان ممکن است پرتردد و پرسروصداتر باشند.
هتل بینالمللی قصر
دسته فاصله: پیادهروی کوتاه.
هتل بینالمللی قصر در خیابان امام رضا، میان امام رضای ۱۴ و ۱۶، قرار دارد و با کمتر از حدود ۱۰ دقیقه پیادهروی به یکی از ورودیهای حرم میرسد. این هتل از سال ۱۳۵۶ فعالیت میکند و در سال ۱۳۹۶ بازسازی شده است.
فاصله نسبتاً کم آن تا ایستگاه راهآهن و فرودگاه هم برای کسانی که زمان کوتاهی در مشهد دارند مزیت به حساب میآید.
هتل الماس ۲
دسته فاصله: پیادهروی کوتاه، در مرز دسته سوم.
هتل الماس ۲ حدود یک کیلومتر با ورودی بابالرضا فاصله دارد؛ یعنی برای بیشتر افراد حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه پیادهروی و با خودرو چند دقیقه. طبق اطلاعات سایتهای رزرو، هتل برای مهمانان خود سرویس رفت به حرم دارد.
این هتل برای زائرانی مناسب است که میخواهند در فاصله پیادهروی از حرم، اما کمی دورتر از شلوغی خیابانهای اطراف آن اقامت کنند.
هتل درویشی
دسته فاصله: با سرویس رفتوآمد.
هتل درویشی در خیابان امام رضا قرار دارد و بر اساس اطلاعات خود هتل، حدود یک و نیم کیلومتر با حرم فاصله دارد، هرچند برخی سایتها فاصله بیشتری ذکر کردهاند. ساختمان ۲۳ طبقه آن از بلندترین ساختمانهای اقامتی مشهد است و فضای مرکزی سرپوشیده (آتریوم) دارد.
در مجموعه درویشی هتلهایی با نامهای نزدیک به هم نیز فعالیت میکنند، پس هنگام رزرو دقت کنید که دقیقاً کدام هتل را انتخاب میکنید.
هتل سینور
دسته فاصله: با سرویس رفتوآمد.
هتل سینور حدود یک و نیم کیلومتر با حرم فاصله دارد. پیادهروی این مسیر برای فرد سالم حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه طول میکشد و هتل برای مهمانان سرویس رفتوآمد به حرم ارائه میکند.
ساعت کار این سرویس محدود است و ممکن است بسته به نوع رزرو، مثلاً رزرو مستقیم یا از طریق تور، فرق کند. این هتل برای زائرانی مناسب است که محیط آرامتر را ترجیح میدهند و برنامه زیارتشان با ساعتهای سرویس هماهنگ است.
هتل گلدن پالاس (قصر طلایی سابق)
دسته فاصله: با سرویس رفتوآمد.
هتل گلدن پالاس، که پیشتر قصر طلایی نام داشت و در برخی سایتها با هر دو نام دیده میشود، در خیابان امام رضا و بیش از یک کیلومتر دورتر از حرم قرار دارد. منابع این فاصله را متفاوت ذکر کردهاند، پس مسیر را روی نقشه بررسی کنید. طبق اطلاعات منتشرشده، هتل سرویس رفتوآمد به حرم دارد.
خلاصه مقایسه هتلها
جدول زیر، هتلهای معرفیشده را از نظر دسته فاصله، موقعیت و مناسبترین گروه زائران کنار هم قرار میدهد:
| هتل | موقعیت | دسته فاصله | ویژگی شاخص | مناسب برای |
|---|---|---|---|---|
| مدینهالرضا | خیابان شیرازی، کنار شارستان رضوی | بسیار نزدیک | ظرفیت بالا، ساختمان جدیدتر | خانوادهها و گروهها |
| اترک | میدان بیتالمقدس (فلکه آب) | بسیار نزدیک | سابقه طولانی، نزدیکی به بازار رضا | سالمندان و زائران پرتکرار |
| جواد | خیابان امام رضا، نزدیک بابالرضا | بسیار نزدیک | دسترسی آسان به خیابان اصلی | زائرانی که بدون خودرو رفتوآمد میکنند |
| بینالمللی قصر | خیابان امام رضا، میان ۱۴ و ۱۶ | پیادهروی کوتاه | سابقه طولانی و بازسازی | زائرانی که تعادل فاصله و امکانات میخواهند |
| الماس ۲ | حدود یک کیلومتر تا بابالرضا | پیادهروی کوتاه | سرویس رفت به حرم | زائرانی که محیط کمی آرامتر میخواهند |
| درویشی | خیابان امام رضا | با سرویس رفتوآمد | ساختمان بلند با آتریوم، امکانات گسترده | اقامتهای طولانیتر |
| سینور | حدود یک و نیم کیلومتر تا حرم | با سرویس رفتوآمد | سرویس رفتوآمد در ساعات مشخص | کسانی که محیط آرام را ترجیح میدهند |
| گلدن پالاس | خیابان امام رضا | با سرویس رفتوآمد | سرویس رفتوآمد به حرم | زائرانی که امکانات را بر فاصله مقدم میدانند |
مراحل انتخاب و رزرو هتل نزدیک حرم
برای اینکه انتخاب شما بر پایه اطلاعات درست باشد، این مراحل را به ترتیب انجام دهید:
- نیاز همراهان را مشخص کنید. تعداد نفرات، سن آنها، محدودیتهای حرکتی و تعداد دفعاتی که قصد دارید در روز به حرم بروید را بنویسید.
- دسته فاصله مناسب را انتخاب کنید. اگر همراه سالمند دارید، دسته «بسیار نزدیک» یا هتلی با سرویس مطمئن را در اولویت بگذارید. برای زائر جوان، دسته «پیادهروی کوتاه» معمولاً کافی است.
- مسیر پیاده را روی نقشه بررسی کنید. نشانی هتل را وارد کنید و مسیر را تا ورودی مورد نظر ببینید. به تقاطعها، زیرگذرها و پلها دقت کنید.
- تاریخ سفر را با تقویم مناسبتها مقایسه کنید. اگر سفرتان با ایام پرتردد همزمان است، هرچه زودتر رزرو کنید و شرایط لغو را با دقت بخوانید.
- درباره سرویس رفتوآمد سؤال کنید. ساعتها، رایگان یا پولی بودن و محل سوار و پیاده شدن را بپرسید.
- وعدههای غذایی را روشن کنید. بپرسید صبحانه یا وعدههای دیگر در قیمت اتاق لحاظ شده است یا نه.
- درخواستهای خاص را ثبت کنید. اتاق طبقات بالا، اتاق رو به حیاط، تخت اضافه یا اتاق نزدیک آسانسور را هنگام رزرو اعلام کنید.
- رزرو را از مرجع معتبر انجام دهید و چند روز پیش از سفر آن را تأیید کنید. نام دقیق هتل را کنترل کنید، چون برخی هتلها نامهای مشابه دارند.
نکاتی درباره حرم که بر انتخاب هتل اثر دارد
شناخت کلی حرم کمک میکند هتل را هوشمندانهتر انتخاب کنید. حرم ورودیهای متعددی دارد، ورود آقایان و بانوان از مسیرهای جداگانه انجام میشود و در هر ورودی بازرسی هست.
همراه داشتن برخی وسایل مجاز نیست و مقررات مربوط به پوشش و وسایل همراه ممکن است تغییر کند، پس هنگام ورود از خادمان یا تابلوهای راهنما بپرسید.
بانوان هنگام ورود به حرم معمولاً باید چادر داشته باشند و در برخی ورودیها امکان امانت گرفتن چادر وجود دارد. اگر چادر همراه ندارید، هتلی نزدیک به ورودیهای اصلی کمک میکند در صورت نیاز سریعتر برگردید.
حرم برای نگهداری کفش، امانت وسایل و راهنمایی زائران، از جمله پیدا کردن کودکان گمشده، بخشهای خدماتی دارد. محل دقیق این خدمات را هنگام ورود از خادمان بپرسید.
اشتباهات رایج در انتخاب هتل نزدیک حرم
- اعتماد کامل به عدد فاصله در آگهی: فاصلهها با روشهای مختلف اندازه گرفته میشوند. همیشه مسیر را روی نقشه ببینید.
- اشتباه گرفتن هتلهای همنام: برخی مجموعهها چند هتل با نامهای نزدیک دارند و برخی هتلها نامشان را تغییر دادهاند. نشانی دقیق را کنترل کنید.
- توجه نکردن به نیاز همراهان: هتلی که برای شما مناسب است، ممکن است برای پدر و مادر سالمندتان خستهکننده باشد.
- همراه نداشتن مدارک شناسایی: هتلها هنگام پذیرش کارت ملی و شناسنامه مهمانان را میخواهند. زوجها برای اقامت در اتاق مشترک باید شناسنامهای که ازدواجشان در آن ثبت شده همراه داشته باشند.
سوالات متداول
نزدیکترین هتل به حرم امام رضا کدام است؟
پاسخ به ورودی مورد نظر شما بستگی دارد. از سمت خیابان شیرازی، مدینهالرضا از نزدیکترین هتلهای بزرگ است و از سمت خیابان امام رضا و بابالرضا، اترک و جواد در فاصله چند دقیقه پیاده قرار دارند. منابع اعداد متفاوتی ذکر میکنند، پس مسیر را روی نقشه بررسی کنید.
برای زائر سالمند، کدام دسته هتل مناسبتر است؟
در بیشتر موارد، هتلهای دسته «بسیار نزدیک» با مسیر هموار بهترین انتخاباند، چون رفتوآمد چندباره در روز را ممکن میکنند. اگر هتل دورتری انتخاب میکنید، مطمئن شوید سرویس آن در ساعتهایی که نیاز دارید فعال است. آسانسور مناسب و اتاق نزدیک آسانسور را هم در نظر بگیرید.
آیا هتلهای دورتر با سرویس رفتوآمد انتخاب خوبی هستند؟
برای بسیاری از زائران بله، به شرطی که برنامه زیارت با ساعتهای سرویس هماهنگ باشد. این هتلها معمولاً محیط آرامتر و امکانات بیشتری دارند. اما در ایام محدودیت تردد خودرو، ممکن است سرویس نتواند تا نزدیک ورودی برسد و بخشی از مسیر را باید پیاده رفت.
چه زمانی باید هتل نزدیک حرم را رزرو کرد؟
در ایام عادی، رزرو چند هفته پیش از سفر معمولاً کافی است. برای مناسبتهای پرتردد، مانند دهه آخر ماه صفر، ایام ولادت و شهادت امام رضا و تعطیلات نوروز، هرچه زودتر رزرو کنید بهتر است و شرایط لغو این ایام را با دقت بخوانید.
آیا ستارههای هتل معیار مطمئنی برای انتخاب است؟
درجهبندی هتل اطلاعاتی درباره امکانات کلی میدهد، اما برای زائر، فاصله واقعی، کیفیت مسیر، آرامش اتاق و شرایط غذا اغلب مهمترند. نظرات زائرانی که اخیراً در هتل اقامت داشتهاند، بهخصوص درباره نظافت و برخورد کارکنان، تصویر دقیقتری میدهد.
جمعبندی
بهترین هتل نزدیک حرم امام رضا را باید بر اساس نیاز خودتان و همراهانتان انتخاب کنید، نه فقط بر پایه نام یا درجه هتل. فاصله واقعی پیاده تا ورودی مورد نظر، کیفیت مسیر، سرویس رفتوآمد، آرامش اتاق، وعدههای غذایی و شرایط لغو، معیارهای اصلی این انتخاباند.
این فهرست جامع و رتبهبندیشده نیست و اطلاعات هتلها ممکن است تغییر کند. پیش از رزرو، جزئیات بهروز را از خود هتل یا مرجع رزرو معتبر بپرسید و مقررات حرم را هنگام ورود از خادمان جویا شوید.
عکس: Ahmadrizo، ویکیمدیا کامنز، مجوز CC BY-SA 4.0



